تبلیغات
شخصیتهای مشهور - زندگینامه احمد شاملو 1304-1379

زندگینامه احمد شاملو 1304-1379

شنبه 2 مرداد 1389  04:19 ب.ظ

نوع مطلب :نویسنده ،محــبــوبها ،

احمد شاملو (زاده ۲۱ آذر، ۱۳۰۴ در تهران؛ ۱۲ دسامبر ۱۹۲۵، در خانهٔ شمارهٔ ۱۳۴ خیابان صفی‌علیشاه - درگذشته ۲ مرداد ۱۳۷۹؛ ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۰ فردیس کرج) شاعر، نویسنده، فرهنگ‌نویس، ادیب، مترجم ایرانی و از اعضای کانون نویسندگان ایران بود. آرامگاه او در امامزاده طاهر کرج واقع است. تخلص او در شعر الف. بامداد بود.

شهرت اصلی شاملو به خاطر شعرهای اوست که شامل اشعار نو و برخی قالب‌های کهن نظیر قصیده و نیز ترانه‌های عامیانه‌است. شاملو تحت تأثیر نیما یوشیج، به شعر نو (که بعدها شعر نیمایی هم نامیده شد) روی آورد،اما برای نخستین بار درشعر «تا شکوفهٔ سرخ یک پیراهن» که در سال ۱۳۲۹ با نام «شعر سفید غفران» منتشر شد وزن را رها کرد و به‌صورت پیشرو سبک نویی را در شعر معاصر فارسی گسترش داد. از این سبک به شعر سپید یا شعر منثور یا شعر شاملویی یاد کرده‌اند. تنی چند از منتقدان ادبی او را تنها شاعر موفق در زمینه شعر منثور می‌دانند.

شاملو علاوه بر شعر، کارهای تحقیق و ترجمه شناخته‌شده‌ای دارد. مجموعه کتاب کوچه او بزرگ‌ترین اثر پژوهشی در باب فرهنگ عامیانه مردم ایران می‌باشد. آثار وی به زبان‌های: سوئدی، انگلیسی، ژاپنی، فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی، روسی، ارمنی، هلندی، رومانیایی، فنلاندی،کردی و ترکی ترجمه شده‌است.

برای مشاهده بقیه توضیحات ادامه مطلب را مشاهده کنید . . .

 

شاملو علاوه بر شعر، کارهای تحقیق و ترجمه شناخته‌شده‌ای دارد. مجموعه کتاب کوچه او بزرگ‌ترین اثر پژوهشی در باب فرهنگ عامیانه مردم ایران می‌باشد. آثار وی به زبان‌های: سوئدی، انگلیسی، ژاپنی، فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی، روسی، ارمنی، هلندی، رومانیایی، فنلاندی،کردی و ترکی ترجمه شده‌است.

زندگی و فعالیت‌ها

تمام مطالب این بخش با توجه به اطلاعات ارائه شده در سال‌شمار زندگی احمد شاملو نوشته آیدا شاملو تهیه شده‌است. این سال‌شمار در منابع گوناگون از جمله وب‌گاه احمد شاملو، دفتر هنر[۵]، احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها[۶]، شناخت‌نامه[۷]، منتشر شده‌است. هر جا از منبع دیگری استفاده شده باشد در پانویس ذکر شده‌است.

تولد و سال‌های پیش از جوانی

احمد شاملو در ۲۱ آذر ۱۳۰۴ در خانه شماره ۱۳۴ خیابان صفی علیشاه تهران متولد شد. پدرش حیدر نام داشت که تبار او به گفتهٔ احمد شاملو در شعر من بامدادم سرانجام از مجموعهٔ مدایح بی‌صله به اهالی کابل برمی‌گشت. مادرش کوکب عراقی شاملو، و از قفقازیهایی بود که انقلاب بلشویکی ۱۹۱۷ روسیه، خانواده‌اش را به ایران کوچانده‌بود[۸]. دورهٔ کودکی را به خاطر پیشه پدر که افسر ارتش بود و هر چند وقت را در جایی به مأموریت می‌رفت، در شهرهایی چون رشت و سمیرم و اصفهان و آباده و شیراز گذراند. (به همین دلیل شناسنامهٔ او در شهر رشت گرفته شده‌است و محل تولد در شناسنامه، رشت نوشته شده‌است.) دوران دبستان را در شهرهای خاش، زاهدان و مشهد گذراند و از همان دوران اقدام به گردآوری مواد فرهنگ عامه کرد.

دوره دبیرستان را در بیرجند، مشهد و تهران گذراند و سال سوم دبیرستان را در دبیرستان ایران‌شهر تهران خواند و به شوق آموختن دستور زبان آلمانی در سال اول دبیرستان صنعتی ثبت‌نام کرد.

دوران فعالیت سیاسی و زندان

در اوایل دهه ۲۰ خورشیدی پدرش برای سر و سامان دادن به تشکیلات از هم پاشیده ژاندرمری به گرگان و ترکمن‌صحرا فرستاده شد. او هم‌راه با خانواده به گرگان رفت و به ناچار در کلاس سوم دبیرستان ادامه تحصیل داد. در آن هنگام در فعالیت‌های سیاسی شمال کشور شرکت کرد و بعدها در تهران دستگیر شد و به زندان شوروی در رشت منتقل گردید. پس از آزادی از زندان با خانواده به رضائیه (ارومیه) رفت و تحصیل در کلاس چهارم دبیرستان را آغاز کرد. با به قدرت رسیدن پیشه‌وری و جبهه دموکرات آذربایجان به هم‌راه پدرش دستگیر شد و دو ساعت جلوی جوخه آتش قرار گرفت تا از مقامات بالا کسب تکلیف کنند. سرانجام آزاد شد و به تهران بازگشت و برای همیشه ترک تحصیل کرد.

ازدواج اول و چاپ نخستین مجموعهٔ شعر

شاملو در بیست و دو سالگی (۱۳۲۶) با اشرف‌الملوک اسلامیه ازدواج کرد. هر چهار فرزند او، سیاوش، سامان، سیروس و ساقی حاصل این ازدواج هستند. در همین سال اولین مجموعه اشعار او با نام آهنگ‌های فراموش شده به چاپ رسید و هم‌زمان کار در نشریاتی مثل هفته نو را آغاز کرد.

در سال ۱۳۳۰ او شعر بلند «۲۳» و مجموعه اشعار قطع نامه را به چاپ رساند. در سال ۱۳۳۱ به مدت حدود دو سال مشاورت فرهنگی سفارت مجارستان را به عهده داشت.

 دستگیری و زندان

در سال ۱۳۳۲ پس از کودتای ۲۸ مرداد با بسته شدن فضای سیاسی ایران مجموعه اشعار آهن‌ها و احساس توسط پلیس در چاپخانه سوزانده می‌شود و با یورش ماموران به خانه او ترجمهٔ طلا در لجن اثر ژیگموند موریس و بخش عمدهٔ کتاب پسران مردی که قلبش از سنگ بود اثر موریوکایی با تعدادی داستان کوتاه نوشتهٔ خودش و تمام یادداشت‌های کتاب کوچه از میان می‌رود و با دستگیری مرتضی کیوان نسخه‌های یگانه‌ای از نوشته‌هایش از جمله مرگ زنجره و سه مرد از بندر بی‌آفتاب توسط پلیس ضبط می‌شود که دیگر هرگز به دست نمی‌آید. او موفق به فرار می‌شود اما پس از چند روز فرار از دست ماموران در چاپخانهٔ روزنامه اطلاعات دستگیر شده، به عنوان زندانی سیاسی به زندان موقت شهربانی و زندان قصر برده می‌شود. در زندان علاوه بر شعر به نوشتن دستور زبان فارسی می‌پردازد و قصهٔ بلندی به سیاق امیر ارسلان و ملک بهمن می‌نویسد که در انتقال از زندان شهربانی به زندان قصر از بین می‌رود[۹]. و در ۱۳۳۴ پس از یک سال و چند ماه از زندان آزاد می‌شود.

 ازدواج دوم و تثبیت جایگاه شعری

در ۱۳۳۶ با طوسی حائری ازدواج می‌کند (دومین ازدواج او نیز مانند ازدواج اول مدت کوتاهی دوام می‌آورد و چهار سال بعد در ۱۳۴۰ از همسر دوم خود نیز جدا می‌شود.) در این سال با انتشار مجموعه اشعار هوای تازه خود را به عنوان شاعری برجسته تثبیت می‌کند. این مجموعه حاوی سبک نویی است. در سال ۱۳۳۹ مجموعه شعر باغ آینه منتشر می‌شود. معروف‌ترین ترانه‌های عامیانه معاصر هم‌چون پریا و دخترای ننه دریا در این دو مجموعه منتشر شده‌است. در سال ۱۳۳۶ به کار روی اشعار ابوسعید ابوالخیر، خیام و باباطاهر روی می‌آورد. پدرش نیز در همین سال فوت می‌کند. در سال ۱۳۴۰ هنگام جدایی از همسر دومش همه چیز از جملهٔ برگه‌های تحقیقاتی کتاب کوچه را رها می‌کند.

فعالیت‌های سینمایی و تهیه نوار صوتی

در سال ۱۳۳۸ شاملو به اقدام جدیدی یعنی تهیه قصه خروس زری پیرهن پری برای کودکان دست می‌زند. در همین سال به تهیه فیلم مستند سیستان و بلوچستان برای شرکت ایتال کونسولت نیز می‌پردازد. این آغاز فعالیت سینمایی جنجال‌آفرین احمد شاملو است. او بخصوص در نوشتن فیلمنامه و دیالوگ‌نویسی فعال است. در سال‌های پس از آن و به‌ویژه با مطرح شدنش به عنوان شاعری معروف، منتقدان مختلف حضور سینمایی او را کمرنگ دانسته‌اند. خود او می‌گفت: «شما را به خدا اسم‌شان را فیلم نگذارید.» و بعضی شعر معروف او دریغا که فقر/ چه به آسانی/ احتضار فضیلت است را به این تعبیر می‌دانند که فعالیت‌های سینمایی او صرفاً برای امرار معاش بوده‌است.[۱۰] شاملو در این باره می‌گوید: «کارنامهٔ سینمایی من یک جور نان خوردن ناگزیر از راه قلم بود و در حقیقت به نحوی قلم به مزدی!»[۱۱] برخی فیلمنامه فیلم «گنج قارون» را که در سال‌های میانی دهه ۴۰ سینما را از ورشکستگی نجات داد منتسب به شاملو می‌دانند. استفادهٔ فراوان از امکانات زبان محاوره در گفت‌گوهای گنج قارون می‌تواند دلیلی بر این مدعا باشد.[۱۲]

در سال ۱۳۳۹ با همکاری هادی شفائیه و سهراب سپهری ادارهٔ سمعی و بصری وزارت کشاورزی را تأسیس می‌کند و به عنوان سرپرست آن مشغول به کار می‌شود.

 آشنایی و ازدواج با آیدا سرکیسیان

آیدا سرکیسیان یا آیدا شاملو با نام واقعی ریتا آتانث سرکیسیان آخرین همسر احمد شاملو است و در شعرهای شاملو، به ویژه در دو دفتر آیدا، درخت و خنجر و خاطره و آیدا در آینه به عنوان معشوقهٔ شاعر، جلوه‌ای خاص دارد. شاملو درباره تأثیر فراوان آیدا در زندگی خود به مجله فردوسی گفت: «هر چه می‌نویسم به خاطر اوست و به خاطر او... من با آیدا آن انسانی را که هرگز در زندگی خود پیدا نکرده‌بودم پیدا کردم».[۱۳]

شاملو در ۱۴ فروردین ۱۳۴۱ با آیدا سرکیسیان آشنا می‌شود. این آشنایی تأثیر بسیاری بر زندگی او دارد و نقطه عطفی در زندگی او محسوب می‌شود. در این سال‌ها شاملو در توفق کامل آفرینش هنری به سر می‌برد[۱۴] و بعد از این آشنایی دوره جدیدی از فعالیت‌های ادبی او آغاز می‌شود.

آیدا و شاملو در فروردین ۱۳۴۳ ازدواج می‌کنند و در ده شیرگاه (مازندران) اقامت می‌گزینند و تا آخر عمر در کنار او زندگی می‌کند. شاملو در همین سال دو مجموعه شعر به نام‌های آیدا در آینه و لحظه‌ها و همیشه را منتشر می‌کند و سال بعد نیز مجموعه‌یی به نام آیدا، درخت و خنجر و خاطره! بیرون می‌آید و در ضمن برای بار سوم کار تحقیق و گردآوری کتاب کوچه آغاز می‌شود.

آیدا شاملو در برخی کارهای احمد شاملو مانند مجموعه کتاب کوچه با او همکاری داشت و سرپرست این مجموعه بعد از وی می‌باشد.[۱۳]

در سال ۱۳۴۶ شاملو سردبیری قسمت ادبی و فرهنگی هفته‌نامه خوشه را به عهده می‌گیرد. همکاری او با نشریه خوشه تا ۱۳۴۸ که نشریه به دستور ساواک تعطیل می‌شود، ادامه دارد. در این سال او به عضویت کانون نویسندگان ایران نیز در می‌آید. در سال ۱۳۴۷ او کار روی غزلیات حافظ و تاریخ دوره حافظ را آغاز می‌کند. نتیجه این تحقیقات بعدها به انتشار دیوان جنجالی حافظ به روایت او انجامید.

در اسفند ۱۳۵۰ شاملو مادر خود را نیز از دست می‌دهد. در همین سال به فرهنگستان زبان ایران برای تحقیق و تدوینِ کتاب کوچه، دعوت شد و به مدت سه سال در فرهنگستان باقی ماند.

شاملو در دهه ۱۳۵۰ نیز به فعالیت‌های گسترده شعر، نویسندگی، روزنامه نگاری (از جمله همکاری با کیهان فرهنگی و آیندگان)، ترجمه، سینمایی (از جمله تهیه گفتار برای چند فیلم مستند به دعوت وزارت فرهنگ و هنر) و شعرخوانی خود (از جمله در انجمن فرهنگی کوته و انجمن ایران و آمریکا) ادامه می‌دهد. در ضمن سه ترم به تدریس مطالعه آزمایشگاهی زبان فارسی در دانشگاه صنعتی مشغول می‌شود. در ۱۳۵۱ به علت معالجه آرتروز شدید گردن به پاریس سفر می‌کند تا زیر عمل جراحی گردن قرار گیرد. سال بعد، ۱۳۵۲، مجموعه اشعار ابراهیم در آتش را به چاپ می‌رساند. در ۱۳۵۴ دانشگاه رم از او دعوت می‌کند تا در کنگره نظامی گنجوی شرکت کند و از همین رو عازم ایتالیا می‌شود. در همین سال دعوت دانشگاه بوعلی برای سرپرستی پژوهشکدهٔ آن دانشگاه را می‌پذیرد و به مدت دو سال به این کار اشتغال دارد.

در ۱۳۵۵ انجمن قلم و دانشگاه پرینستون از او برای سخنرانی و شعرخوانی دعوت می‌کنند و از همین رو عازم ایالات متحده آمریکا می‌شود. در این سفر او به سخنرانی و شعرخوانی در بوستون و دانشگاه برکلی می‌پردازد و پیشنهاد دانشگاه کلمبیای شهر نیویورک برای تدوین کتاب کوچه را نمی‌پذیرد. در ضمن با شاعران و نویسندگان مشهور جهان همچون یاشار کمال، آدونیس، البیاتی و وزنیسینسکی از نزدیک دیدار می‌کند. این سفر سه ماه به طول می‌کشد و شاملو سپس به ایران باز می‌گردد.

هنوز چند ماه نگذشته که او دوباره به عنوان اعتراض به سیاست‌های دولت ایران، کشور را ترک می‌کند و به آمریکا سفر می‌کند و یک سالی در آنجا زندگی می‌کند و در این مدت در دانشگاه‌های مختلفی سخنرانی می‌کند. در ۱۳۵۷ او از آمریکا به بریتانیا می‌رود و در آنجا مدتی سردبیری هفته‌نامه «ایرانشهر» در لندن را به عهده می‌گیرد.

 انقلاب و بازگشت به ایران

با وقوع انقلاب ایران و سقوط رژیم شاهنشاهی، شاملو تنها چند هفته پس از پیروزی انقلاب به ایران باز می‌گردد. در همین سال انتشارات مازیار اولین جلد کتاب کوچه را در قطع وزیری منتشر می‌کند. شاملو در ضمن به عضویت هیات دبیران کانون نویسندگان ایران در می‌آید و به کار در مجلات و روزنامه‌های مختلف می‌پردازد. او در ۱۳۵۸ سردبیری هفته‌نامه کتاب جمعه را به عهده می‌گیرد. این هفته‌نامه پس از انتشار کمتر از چهل شماره توقیف می‌شود.

شاملو در این سال‌ها مجموعه اشعار سیاسی خود را با صدای خود می‌خواند و به صورت مجموعهٔ کتاب و نوار صوتی کاشفان فروتن شوکران منتشر می‌کند. از جمله اشعار این مجموعه مرگ وارطان است که شاملو اشاره می‌کند تنها برای فرار از اداره سانسور مرگ نازلی نام گرفته بوده‌است و در واقع برای بزرگداشت وارطان سالاخانیان، مبارز مسیحی ایرانی به نقل قول از مادرش در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بوده‌است.[۱۵]

از ۱۳۶۲ با بسته‌تر شدن فضای سیاسی ایران چاپ آثار شاملو نیز متوقف می‌شود. هر چند خود شاملو متوقف نمی‌شود و کار ترجمه و تالیف و سرودن شعر را ادامه می‌دهد در این سال‌ها به‌ویژه روی کتاب کوچه با همکاری همسرش آیدا مستمر کار می‌کند و ترجمهٔ رمان دن آرام را نیز پی‌می‌گیرد. تا آن که ده سال بعد ۱۳۷۲ با کمی‌بازتر شدن فضای سیاسی ایران آثار شاملو به صورت محدود اجازه انتشار می‌گیرد.

۱۳۶۷ به آلمان سفر می‌کند تا به عنوان میهمانِ مدعوِ دومین کنگرهٔ بین‌المللی ادبیات: اینترلیت ۲ تحت عنوان جهانِ سوم: جهانِ ما در ارلانگن آلمان و شهرهای مجاور در این کنگره شرکت کند. در این کنگره نویسندگانی از کشورهای مختلف حضور داشتند از جمله عزیز نسین، دِرِک والکوت، پدرو شیموزه، لورنا گودیسون و ژوکوندا بِلی. عنوان سخنرانی شاملو در این کنگره «من دردِ مشترکم، مرا فریاد کن!» بود. در ادامه این سفر دعوت انجمن جهانی قلم (Pen) و دانشگاه یوته‌بوری به سوئد و ضمن اجرای شب شعر با هیئت رئیسهٔ انجمن قلم سوئد نیز ملاقات می‌کند.

۱۳۶۹ برای شرکت در سیرا ۹۰ توسط دانشگاه UC برکلی به عنوان میهمان مدعو به آمریکا سفر کرد. سخنرانی وی به نام «نگرانی‌های من» و «مفاهیم رند و رندی در غزل حافظ.» واکنش گسترده ای در مطبوعات فارسی زبان داخل و خارج کشور داشت و مقالات زیادی در نقد سخنرانی شاملو نوشته شد. در این سفر دو عمل جراحی مهم روی گردن شاملو صورت گرفت با این حال چندین شب شعر توسط وی برگزار شد و ضمنا به عنوان استاد میهمان یک ترم در دانشگاه UC برکلی دانشجویان ایرانی به (زبان، شعر و ادبیات معاصر فارسی) را نیز تدریس کرد و در همین موقع ملاقاتی با لطفی علی‌عسکرزاده ریاضی‌دان شهیر ایرانی داشت.

سال ۱۳۷۰ بعد از سه سال دوری از کشور به ایران بازگشت.

سرانجام

نمایی از محل سکونت احمد شاملو و آیدا سرکیسیان ۱۳۷۸

سال‌های آخر عمر شاملو کم و بیش در انزوایی گذشت که به او تحمیل شده بود. از سویی تمایل به خروج از کشور نداشت و خود در این باره می‌گویید: «راستش بار غربت سنگین‌تر از توان و تحمل من است... چراغم در این خانه می‌سوزد، آبم در این کوزه ایاز می‌خورد و نانم در این سفره‌است.»[۱۶] از سوی دیگر اجازه هیچ‌گونه فعالیت ادبی و هنری به شاملو داده نمی‌شد و اکثر آثار او از جمله کتاب کوچه سال‌ها در توقیف مانده بودند. بیماری او نیز به شدت آزارش می‌داد و با شدت گرفتن بیماری مرض قندش، و پس از آن که در ۲۶ اردیبهشت ۱۳۷۶، در بیمارستان ایران‌مهر پای راست او را از زانو قطع کردند روزها و شب‌های دردناکی را پشت سر گذاشت. البته در تمام این سال‌ها کار ترجمه و به‌خصوص تدوین کتاب کوچه را ادامه داد و گه‌گاه از او شعر یا مقاله‌ای در یکی از مجلات ادبی منتشر می‌شد. او در دهه هفتاد با شرکت در شورای بازنگری در شیوهٔ نگارش و خط فارسی در جهت اصلاح شیوهٔ نگارش خط فارسی فعالیت کرد و تمام آثار جدید یا تجدید چاپ شده‌اش را با این شیوه منتشر کرد.

سرانجام احمد شاملو در ساعت ۹ شب دوم مرداد ۱۳۷۹ درگذشت. پیکر او در روز پنج شنبه ۶ مرداد از مقابل بیمارستان ایرانمهر و با حضور ده‌ها هزار نفر از علاقه مندان وی تشییع شد.ودرامامزاده طاهر کرج به خاک سپرده گردید. انجمن قلم سوئد، انجمن قلم آلمان، چند انجمن داخلی و برخی محافل سیاسی پیام‌های تسلیتی به مناسبت درگذشت وی در این مراسم ارسال داشتند

 نظرات شاملو درباره حافظ

نوشتار اصلی: حافظ شیراز به روایت احمد شاملو


شاملو دست به تصحیح دیوان حافظ زد و کتاب خود را با عنوان حافظ شیراز منتشر کرد. امروز این کتاب در نزد خوانندگان به حافظ شاملو مشهور است. در مقدمه این کتاب، شاملو روش تصحیح و اصول کار خود را بیان کرده‌است، به مشکلات و تحریف‌های موجود در دیوان حافظ اشاره کرده و در اینکه حافظ یک عارف مسلک بوده شک کرده و جایی می‌نویسد شاید رندی یک لاقبا و ملحد بوده‌است.

قابل ذکر است که این دیدگاه هم با دیدگاه دینداران، و هم کسانی که از زاویهٔ غیر دینی به غزلیات حافظ نگریسته‌اند، تناقض دارد. به عنوان نمونه، حتی داریوش آشوری نیز در کتاب «عرفان و رندی در شعر حافظ»، حافظ را یک عارف می‌داند.[۱۸]

تصحیح شاملو از دیوان حافظ مورد نقد بسیاری از حافظ پژوهان، از جمله بهاءالدین خرمشاهی قرار گرفته‌است.[۱۹]


مرتضی مطهری در کتابی با عنوان تماشاگه راز ادعای شاملو بر تحریف دیوان حافظ و دست بردن در ترتیب ابیات را، بدون اینکه نامی از شاملو ببرد، مردود دانسته‌است. مقدمهٔ حافظ شیراز شاملو پس از انقلاب در ایران اجازه چاپ نیافت و این کتاب بدون مقدمه منتشر گردید.[۲۰]

وی در سال ۱۳۵۰، در کنگرهٔ جهانی حافظ و سعدی در شیراز، گفت و گویی بحث برانگیز با روزنامه کیهان داشت.[۲۱]

 نظرات شاملو درباره فردوسی و تاریخ ایران

در سال ۱۳۶۹ به دعوت «مرکز پژوهش و تحلیل مسائل ایران» ـ سیرا (CIRA) ـ جلساتی در دانشگاه برکلی کالیفرنیا برگزار شد که هدف آن، بررسی هنر و ادبیات و شعر معاصر فارسی بود. سخنران یکی از این جلسات احمد شاملو بود، که وی با ایراد سخنانی پیرامون شاهنامه به مباحث زیادی دامن زد. شاملو این سخنرانی را در نقد روش روشنفکری ایرانی و مسوولیت‌های آن ایراد کرده و با طرح سوالی فرهیختگان ایرانی خارج از کشور را به اندیشه و یافتن پاسخ برای اصلاح و آینده ایران فرا خواند.[۲۲]

اظهار نظر شاملو درباره تاریخ ایران پیشاپیش در کتاب جمعه، در پانویس نوشتاری که قدسی قاضی‌نور درخصوص حذف مطالبی از کتاب‌های درسی پس از انقلاب به رشته تحریر درآورده بود، به چاپ رسیده بود ولی واکنش نسبت به آنها، پس از سخنرانی در دانشگاه برکلی نمایان شد.

برخی از معاصران در دوران حیات شاملو او را علناً و مستقیماً دربارهٔ نظراتی که در دانشگاه برکلی در مورد فردوسی و تاریخ ایران بیان کرده بود، مورد انتقاد قرار دادند[۲۳]. فریدون مشیری و مهدی اخوان ثالث از این دست بودند.

 کتابشناسی

تمام مطالب این بخش با توجه به اطلاعات ارائه شده در کتاب‌شناسی احمد شاملو تهیه شده‌است. این کتاب‌شناسی در منابع مختلف از جمله احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها[۲۴]، شناخت‌نامهٔ[۲۵]، در بارهٔ هنر و ادبیات[۲۶] منتشر شده‌است. هر جا از منبع دیگری استفاده شده باشد در پانویس ذکر شده‌است.

دفترهای شعر

برای نوشتن این بخش علاوه بر منابع یاد شده در بخش کتاب‌شناسی، از احمد شاملو مجموعهٔ آثار دفترِ یکم:شعرها[۲۷] نیز استفاده شده‌است. تاریخ‌ها به‌جز مورد اول مربوط به زمان سرودن شعرهای موجود در دفتر شعر مربوطه‌است. مورد اول سال انتشار است.

  • ۱۳۲۹-۱۳۲۳ آهن‌ها و احساس، در چاپ‌خانهٔ یمنی تهران توسط فرمانداری نظامی ضبط و سوزانده شد.
  • ۱۳۳۰-۱۳۲۹ قطعنامه، چاپ اول با مقدمه فریدون رهنما و به هزینهٔ او:۱۳۳۰.
  • ۱۳۳۰ آهنگ‌های فراموش‌شده، توسط ابراهیم دیلمقانیان منتشر شد.
  • ۱۳۳۰ بیست و سه (۲۳)، چاپ مستقل ۱۳۳۰، چاپ‌های سانسور شدهٔ دیگر ضمیمهٔ مرثیه‌های خاک.
  • ۱۳۳۵-۱۳۲۶ هوای تازه
  • ۱۳۳۸-۱۳۳۶ باغ آینه
  • ۱۳۴۱-۱۳۳۹ لحظه‌ها و همیشه
  • ۱۳۴۳-۱۳۴۱ آیدا در آینه
  • ۱۳۴۴ـ۱۳۴۳ آیدا، درخت و خنجر و خاطره
  • ۱۳۴۵ـ۱۳۴۴ ققنوس در باران
  • ۱۳۴۸ـ۱۳۴۵ مرثیه‌های خاک
  • ۱۳۴۸-۱۳۴۹ شکفتن در مه
  • ۱۳۴۸-۱۳۵۲ ابراهیم در آتش
  • ۱۳۵۶ـ۱۳۵۵ دشنه در دیس
  • ۱۳۵۶-۱۳۵۹ ترانه‌های کوچک غربت
  • ۱۳۶۹ مدایح بی‌صله
  • ۱۳۶۴-۱۳۷۶ در آستانه
  • ۱۳۵۱-۱۳۷۸ حدیث بیقراری ماهان

 شعر (ترجمه)

  • غزل غزل‌های سلیمان ۱۳۴۷
  • هم‌چون کوچه‌یی بی‌انتها ۱۳۵۲
  • هایکو، شعر ژاپنی با ع. پاشایی، ۱۳۶۱
  • سیاه همچون اعماقِ آفریقای خودم، (کتاب و نوار صوتی) ترجمه و اجرای اشعاری از لنگستون هیوز، نشر ابتکار ۱۳۶۲، ترجمه چند شعر دیگر از هیوز در ۱۳۷۰ با حسن قباد
  • ترانه‌های میهن تلخ، اشعار یانیس ریتسوس، (کتاب و نوار صوتی)، موسیقی میکیس تئودوراکیس، نشر ابتکار ۱۳۶۰
  • ترانهٔ شرقی و اشعار دیگر، اشعار فدریکو گارسیا لورکا، (کتاب و نوار صوتی)، موسیقی گیتار آتا هوآلپا یوپانکویی. نشر ابتکار ۱۳۵۹
  • سکوت سرشار از ناگفته‌هاست، (کتاب و نوار صوتی) ترجمهٔ آزاد و اجرای اشعاری از مارگوت بیکل، با محمد زرین‌بال موسیقی بابک بیات، نشر ابتکار ۱۳۶۵
  • چیدن سپیده دم، (کتاب و نوار صوتی) ترجمهٔ آزاد و اجرای اشعاری از مارگوت بیکل، با محمد زرین‌بال موسیقی بابک بیات، نشر ابتکار ۱۳۶۵

 داستان و رمان و فیلم‌نامه

  • داستان زنِ پشتِ درِ مفرغی ۱۳۲۹
  • زیر خیمهٔ گر گرفته شب ۱۳۳۴
  • درها و دیوار بزرگ چین ۱۳۵۲
  • میراث ۱۳۶۵
  • روزنامهٔ سفر میمنت اثر ایالات متفرقهٔ امریق (اوکلند کالیفرنیا)، منتشر نشده‌است

رمان و داستان(ترجمه)

  • نایب اول اثر رنه بارژاول، ۱۳۳۰
  • پسران مردی که قلبش از سنگ بود اثر موریوکایی ۱۳۳۰
  • لئون مورنِ کشیش اثر بئاتریس بک، ۱۳۳۴
  • برزخ اثر ژان روورزی ۱۳۳۴
  • زنگار(خزه) اثر هربرت لوپوریه ۱۳۳۴
  • افسانه‌های هفتاد و دو ملت در دو جلد، ۱۳۳۷
  • پابرهنه‌ها اثر زاهاریا استانکو ترجمه ناقصی با عطا بقایی ۱۳۳۷، ترجمه کامل ۱۳۵۰
  • ۸۱۴۹۰ اثر آلبر شمبون ۱۳۴۴
  • قصه‌های بابام اثر ارسکین کالدول. ۱۳۴۶
  • دماغ، سه قصه و یک نمایش‌نامه اثر ریونوسوکه آکوتاگوا، ۱۳۵۱
  • افسانه‌های کوچک چینی ۱۳۵۱
  • دست به دست نوشتهٔ ویکتور آلبا، ۱۳۵۱
  • زهرخند، ۱۳۵۱
  • لبخند تلخ، ۱۳۵۱
  • مرگ کسب و کار من است اثر روبر مرل ۱۳۵۲
  • سربازی از دوران سپری شده ۱۳۵۲
  • شازده کوچولو نوشتهٔ آنتوان دو سنت‌اگزوپری. نخست در ۱۳۵۸ با نام مسافر کوچولو در کتاب جمعه منتشر شد و بار دیگر در ۱۳۶۳ به ضمیمهٔ نوار صوتی با موسیقی گوستاو مالر توسط نشر ابتکار انتشار یافت.
  • بگذار سخن بگویم اثر مشترک دومیتیلا چونگارا و موئما ویئزر، با ع. پاشایی، ۱۳۵۹
  • دن آرام اثر میخائیل شولوخف، ۱۳۸۲
  • عیسایی دیگر، یهودایی دیگر، بازنویسی رمان قدرت و افتخار اثر گراهام گرین، در ۱۳۵۶ ترجمه شد اما تاکنون (۱۳۸۵) چاپ نشده‌است.
  • گیل گمش، تهران، نشرچشمه، ۱۳۸۲

نمایش‌نامه (ترجمه)

  • درخت سیزدهم اثر آندره ژید ۱۳۴۱
  • سی‌زیف و مرگ اثر روبر مرل با فریدون ایل‌بیگی ۱۳۴۲
  • مفتخورها اثر گرگهٔ چی‌کی. با انگلا بارانی، ۱۳۵۲
  • نصف شب است دیگر دکتر شوایتزر، اثر ژیلبر سسبرون. ۱۳۶۱
  • خانهٔ برناردا آلبا، عروسی خون (با بازبینی مجدد) بار اول در ۱۳۴۷، یرما سه نمایشنامه از فدریکو گارسیا لورکا ۱۳۷۹

متن‌های کهن فارسی

  • حافظ شیراز به روایت احمد شاملو، ۱۳۵۴ تصحیح دیوان حافظ، مقدمهٔ این کتاب پس از انقلاب اجازه چاپ پیدا نکرد و تمام چاپ‌های بعد از چاپ سوم (۱۳۶۰) بدون مقدمه منتشر شده‌است.[۲۸]
  • افسانه‌های هفت گنبد، نظامی‌گنجوی ۱۳۳۶
  • ترانه‌ها (رباعیات ابوسعید ابوالخیر، عمر خیام و بابا طاهر) ۱۳۳۶

شعر و قصه برای کودکان

  • قصهٔ خروس زری پیرهن پری و یل و اژدها بر اساس قصه‌های لئو تولستوی با نقاشی‌های فرشید مثقالی به صورت کتاب و نوار صوتی برای کودکان
  • قصهٔ هفت کلاغون، با نقاشی‌های ضیاالدین جاوید، ۱۳۴۷
  • پریا با نقاشی ژاله پورهنگ ۱۳۴۷، به صورت نوار صوتی با صدای شاعر به نام قاصدک ۱۳۵۸
  • ملکهٔ سایه‌ها (بر اساس قصه‌ای ارمنی) با نقاشی ضیاالدین جاوید ۱۳۴۸
  • چی شد که دوستم داشتن؟ اثر ساموئل مارشاک با نقاشی ضیاالدین جاوید ۱۳۴۸
  • دخترای ننه دریا با نقاشی ضیاالدین جاوید ۱۳۵۷
  • دروازه بخت با نقاشی ابراهیم حقیقی ۱۳۵۷
  • بارون با نقاشی ابراهیم حقیقی ۱۳۵۷
  • یل و اژدها بر اساس قصه ای از آنگل کرالی یی‌چف، با نقاشی اصغر قره‌باغی به ضمیمه نوار صوتی ۱۳۶۰
  • قصهٔ مردی که لب نداشت ۱۳۷۸

سردبیری نشریه‌ها

هفته‌نامهٔ خوشه، شماره ۲۲ مرداد ۱۳۴۶(در سال ۱۳۴۸ با اخطار رسمی ساواک تعطیل شد.)
  • هفته‌نامهٔ سخن‌نو (پنج شماره) ۱۳۲۷
  • هفته‌نامهٔ روزنه (هفت شماره) ۱۳۲۹
  • سردبیر چپ (در مقابل سردبیر راست) مجلهٔ خواندنی‌ها ۱۳۳۰
  • هفته‌نامهٔ آتشبار، به مدیریت ابوالقاسم انجوی شیرازی ۱۳۳۱
  • مجلهٔ آشنا ۱۳۳۶
  • اطلاعات ماهانه، دورهٔ یازدهم ۱۳۳۷
  • مجلهٔ فردوسی ۱۳۳۹
  • کتاب هفته(۲۴ شمارهٔ اول) ۱۳۴۰
  • هفته‌نامهٔ ادبی و هنری بارو، که بعد از سه شماره با اولتیماتوم وزیر اطلاعاتِ وقت تعطیل می‌شود. ۱۳۴۵
  • قسمت ادبی و فرهنگی هفته‌نامهٔ خوشه، ۱۳۴۶(در سال ۱۳۴۸ با اخطار رسمی ساواک تعطیل شد.)
  • همکاری با روزنامه‌های کیهان فرهنگی و آیندگان ۱۳۵۱
  • انتشار ۱۲ شماره هفته‌نامهٔ ایرانشهر در لندن(شهریور ۵۷). دی‌ماه ۵۷ استعفا می‌دهد. (به علت اختلاف‌هایی با مدیر هفته‌نامه).
  • سردبیر هفنه‌نامهٔ کتاب جمعه (بعد از ۳۶ شماره به اجبار تعطیل می‌شود).

مجموعهٔ کتاب کوچه

مجموعه‌ٔ کتاب کوچه واژه‌نامه‌ای است از ضرب‌المثل‌ها، تکیه‌کلام‌ها، خرافه‌ها و اصطلاحات زبان عامیانه‌ٔ مردم ایران. از سال ۱۳۶۰ به بعد با همکاری آیدا شاملو تدوین شد و پس از درگذشت شاملو کار بر روی این کتاب توسط آیدا ادامه دارد. چاپ مجلدات این مجموعه هنوز به پایان نرسیده‌است.[۲۹]

 

منبع : ویکی پدیا


نوشته شده توسط: Mehdi | آخرین ویرایش:- | نظرات() 

برچسب ها: زندگینامه احمد شاملو 1304-1379 ، احمد شاملو ، درباره احمد شاملو ، شاملو ،
Generic cialis
جمعه 16 آذر 1397 09:06 ق.ظ

You have made your point very well!.
compare prices cialis uk cialis generico postepay we recommend cheapest cialis cialis super kamagra cialis 20mg when will generic cialis be available cialis online cialis 5 mg effetti collateral what is cialis generic for cialis
Buy cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 01:59 ب.ظ

With thanks, I like this!
cialis for daily use cialis online deutschland how much does a cialis cost cialis 30 day sample purchase once a day cialis brand cialis nl price cialis wal mart pharmacy safe site to buy cialis online click here to buy cialis cialis professional from usa
Cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:54 ب.ظ

Regards! I enjoy it!
cialis generico in farmacia cialis arginine interactio wow look it cialis mexico order cialis from india cialis tadalafil online cialis qualitat we like it cialis soft gel cialis sans ordonnance cialis 5mg billiger female cialis no prescription
buy cialis uk
چهارشنبه 14 آذر 1397 04:50 ق.ظ

Thank you. Great stuff!
dosagem ideal cialis brand cialis nl viagra or cialis cialis coupon cialis prices in england cialis 20 mg effectiveness order a sample of cialis can i take cialis and ecstasy only now cialis for sale in us cialis generico in farmacia
buy cialis delhi
سه شنبه 13 آذر 1397 05:39 ب.ظ

Thank you! An abundance of facts!

cialis online nederland cialis 20 mg effectiveness cialis generique 5 mg when can i take another cialis acquisto online cialis only best offers cialis use cialis baratos compran uk female cialis no prescription side effects for cialis cialis 20 mg cost
buy cheap cialis on line
سه شنبه 13 آذر 1397 06:24 ق.ظ

With thanks, An abundance of advice!

cialis daily dose generic warnings for cialis cialis price in bangalore get cheap cialis side effects of cialis cialis generico en mexico cialis australian price buying cialis on internet the best choice cialis woman cialis 50 mg soft tab
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 06:22 ب.ظ

Excellent knowledge. Thanks.
free generic cialis usa cialis online dosagem ideal cialis cialis alternative cialis pills boards cialis price thailand 200 cialis coupon cialis 5 mg scheda tecnica cialis diario compra cialis for sale south africa
buy cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 06:04 ق.ظ

Wonderful information, With thanks!
free generic cialis cialis generisches kanada cialis super acti cialis generico lilly get cheap cialis cialis professional yohimbe cialis patentablauf in deutschland cialis purchasing cialis daily new zealand no prescription cialis cheap
buy cialis no rx
یکشنبه 11 آذر 1397 05:52 ب.ظ

Kudos. Loads of advice.

cialis ahumada online prescriptions cialis click here take cialis non 5 mg cialis generici tesco price cialis acquistare cialis internet buying cialis overnight when will generic cialis be available calis cipla cialis online
Cialis prices
یکشنبه 11 آذر 1397 05:38 ق.ظ

Excellent write ups. With thanks!
cialis canada on line cialis prezzo in linea basso canadian drugs generic cialis cialis generique 5 mg safe dosage for cialis generic cialis pill online how to buy cialis online usa cialis generic cialis uk tesco price cialis
Buy generic cialis
شنبه 10 آذر 1397 06:19 ب.ظ

Appreciate it! A lot of information.

venta de cialis canada cialis tablets australia cialis usa cost brand cialis generic cialis rckenschmerzen cialis name brand cheap the best choice cialis woman fast cialis online ou trouver cialis sur le net ou acheter du cialis pas cher
buy cialis online no prescription
شنبه 10 آذر 1397 05:15 ق.ظ

Seriously quite a lot of very good information!
generic low dose cialis we like it cialis price cialis vs viagra cialis online cialis farmacias guadalajara cialis 20 mg cost cialis generique 5 mg cialis daily reviews cheap cialis can i take cialis and ecstasy
Buy generic cialis
جمعه 9 آذر 1397 05:59 ب.ظ

Incredible lots of amazing facts!
the best choice cialis woman usa cialis online cialis prezzo in linea basso cialis prezzo in linea basso cialis 20mg prix en pharmacie cialis generico en mexico cialis reviews cialis 10 doctissimo cialis dose 30mg cialis australian price
Cialis online
جمعه 9 آذر 1397 06:13 ق.ظ

You have made your point very nicely..
cialis generisches kanada cialis 05 dose size of cialis generic cialis at the pharmacy wow cialis 20 cialis billig cialis generisches kanada cialis kaufen cialis diario compra cialis tablets australia
buy tadalafil online
پنجشنبه 8 آذر 1397 06:56 ب.ظ

Appreciate it! Ample data.

comprar cialis navarr when can i take another cialis 5 mg cialis coupon printable pastillas cialis y alcoho cialis online cialis italia gratis cialis online where cheapest cialis cipla cialis online cialis 5 mg effetti collateral
Buy generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:08 ق.ظ

Superb advice. Thanks.
tadalafilo acheter du cialis a geneve we recommend cialis best buy tadalafil generic achat cialis en itali canadian drugs generic cialis 5 mg cialis coupon printable cialis uk next day safe dosage for cialis interactions for cialis
Cialis 20 mg
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:12 ب.ظ

Superb stuff, Many thanks!
click here take cialis cialis tablets purchase once a day cialis cialis pills boards tadalafil 20mg tadalafilo acheter cialis meilleur pri cialis australian price cialis online holland buy cialis uk no prescription
buy cialis usa
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:35 ق.ظ

You mentioned it very well.
cialis diario compra cialis daily reviews how to buy cialis online usa non 5 mg cialis generici cialis generico milano discount cialis we like it cialis price cuanto cuesta cialis yaho where cheapest cialis cialis savings card
Cialis 20 mg
چهارشنبه 11 مهر 1397 12:41 ق.ظ

You've made your point pretty nicely..
we recommend cialis best buy cialis online nederland cuanto cuesta cialis yaho we choice cialis pfizer india acheter cialis kamagra cialis uk cialis arginine interactio cialis rckenschmerzen cialis cuantos mg hay wow look it cialis mexico
Cialis generic
دوشنبه 9 مهر 1397 12:26 ق.ظ

Good tips. With thanks.
prices for cialis 50mg callus when can i take another cialis where cheapest cialis price cialis best when will generic cialis be available cialis et insomni link for you cialis price buying cialis in colombia tadalafil 5mg
candida viagra
یکشنبه 1 مهر 1397 04:13 ق.ظ

Very well expressed genuinely. !
canadian pharmacies-24h drugstore online india canadian pharmaceuticals trusted pharmacy canada drugs for sale online online pharmacies of canada canadian medications pharmacy buy viagrow pro drugstore online india canadian pharmacy uk delivery
http://viagraessale.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 01:06 ق.ظ

Appreciate it! Lots of postings!

where to buy cialis in ontario dosagem ideal cialis order cialis from india cialis online deutschland cialis 30 day sample prices for cialis 50mg 40 mg cialis what if i take cialis 20 mg cut in half cialis 100mg suppliers legalidad de comprar cialis
http://canadianpharmacytousa.com/
چهارشنبه 14 شهریور 1397 08:19 ق.ظ

Awesome posts. Thank you!
pharmacy near me how safe are canadian online pharmacies canadian drug store canadian pharmacys best canadian mail order pharmacies buy viagrow aarp recommended canadian online pharmacies cialis from canada canadian pharmacy viagra brand online drug store
viagra prices
سه شنبه 13 شهریور 1397 11:48 ق.ظ

Appreciate it, Plenty of material.

buy viagra cheaply buying viagra without a prescription buy viagra online from canada online order for viagra price on viagra viagra online pharmacy levitra pfizer viagra viagra buy online usa viagra how to get a prescription viagra cheap online uk
http://cialisiv.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 06:12 ب.ظ

You actually revealed it very well.
free cialis price cialis wal mart pharmacy walgreens price for cialis cialis pills best generic drugs cialis purchasing cialis on the internet cialis tablets acheter cialis kamagra how to purchase cialis on line cialis coupons printable
viabiovit.com/the-best-pharmacy.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 06:46 ق.ظ

Wonderful info, Regards.
buying viagra online forum tadalafil buy viagra online canada buy viagra cheap buy viagra super active viagra online rx where to buy viagra on line silagra how to buy cheap viagra online cost of viagra
http://kawanboni.com/where-to-buy-cialis-without-prescription.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:25 ب.ظ

Thank you. Useful information.
cialis with 2 days delivery click now buy cialis brand cialis 20mg cialis coupons printable cialis daily we choice cialis uk cipla cialis online can i take cialis and ecstasy precios de cialis generico purchase once a day cialis
Buy generic cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:15 ق.ظ

Nicely put, Many thanks!
cialis 5 mg funziona cialis generika tadalafil 20mg cialis para que sirve prix de cialis can i take cialis and ecstasy cilas how do cialis pills work opinioni cialis generico dosagem ideal cialis
Cialis generic
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 10:58 ق.ظ

Very well voiced without a doubt! .
overnight cialis tadalafil cialis generico in farmacia click here cialis daily uk cialis price in bangalore link for you cialis price free generic cialis sialis cialis super kamagra compare prices cialis uk cialis for daily use
Buy viagra
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 02:24 ق.ظ

Many thanks! Valuable information!
do you need a prescription to buy viagra viagra mail order order viagra uk where to buy generic viagra online where buy viagra uk order cheap viagra online viagra pill buy viagra at buy canada viagra buy pfizer viagra online
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30